Bir zamanlar gününü en ince ayrıntısına kadar anlatan çocuk, ergenliğe girince odasının kapısını kapatabilir. Sorulara "iyi", "bilmem", "normal" gibi kısa cevaplar verebilir. Pek çok ebeveyn bu değişim karşısında kendini dışarıda kalan biri gibi hisseder.
Bu değişim neden olur?
Ergenlik, gencin kim olduğunu keşfettiği bir dönemdir. Genç, kendi fikirlerini oluşturmak ve kendi kararlarını vermek ister. Arkadaşlık ilişkileri bu dönemde daha fazla önem kazanır. Gencin ebeveynlerinden biraz uzaklaşması, çoğu zaman bu gelişimin doğal bir parçasıdır. Bu uzaklaşma, gencin ebeveynine ihtiyaç duymadığı anlamına gelmez.
Araştırmalar ne gösteriyor?
Hollanda'da 159 aileyle 100 gün boyunca yürütülen bir çalışmada, araştırmacılar ebeveynin sıcaklığını ve gencin özerkliğine verdiği desteği her gün ölçtü. Sonuçlar, bu iki tutumun ailelerin yüzde 91 ile 98'inde gencin gün içindeki iyi oluşuyla ilişkili olduğunu gösteriyor.
26 çalışmayı inceleyen bir sistematik derleme de ebeveyn ile genç arasındaki iletişimin, gencin ruh sağlığının birçok alanıyla ilişkili olduğunu ortaya koyuyor.
Ebeveynler neler yapabilir?
- Önce dinleyin. Genç bir sorununu anlattığında hemen çözüm sunmak yerine onu anlamaya çalışın. "Bu durum seni gerçekten üzüyor gibi görünüyor" gibi bir cümle, uzun bir nasihatten daha çok kapı açar.
- Seçenek sunun. Genç, kararlara katıldığında kendini değerli hisseder. Mümkün olan konularda "Bunu nasıl yapmak istersin?" diye sorun.
- Kısa ve sık sohbet edin. Gençler çoğu zaman yüz yüze uzun konuşmalardan çok, arabada ya da yemek hazırlarken yapılan kısa sohbetlerde açılır.
- Sınırları açık ve tutarlı tutun. Sıcaklık, sınır koymamak demek değildir. Gencin hangi kuralların neden var olduğunu bilmesi, ona güven verir.
Ne zaman destek almalı?
Gencin uzun süre içine kapanması, uyku ya da iştahında belirgin değişiklikler, okul başarısında ani düşüş ya da arkadaşlarından uzaklaşması, destek almayı düşünmek için önemli işaretlerdir. Ergen görüşmelerinde psikolog, gençle birebir çalışır. Gerektiğinde ebeveynlerle de ayrıca görüşerek süreci birlikte yürütür.
Gencin kendine zarar verme düşüncesinden söz etmesi durumunda vakit kaybetmeden profesyonel destek alın. Acil bir durumda 112'yi arayın.
Kaynaklar
- Universal ingredients to parenting teens: parental warmth and autonomy support promote adolescent well-being in most families. Scientific Reports (2022). Kaynağa git
- Parent-child communication and adolescent mental health: a systematic review (2024). PMC. Kaynağa git
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; bir değerlendirmenin ya da kişisel görüşmenin yerini tutmaz.
