Tükenmişlik: Yorgunluktan farkı ne?

Hafta sonu dinlenirsiniz ama pazartesi sabahı yine aynı ağırlıkla uyanırsınız. Eskiden keyif aldığınız işiniz artık sadece bir yük gibi gelir. Kendinize "Ben eskiden böyle değildim" dersiniz. Bu his, sıradan bir yorgunluktan daha fazlası olabilir.

Tükenmişlik nedir?

Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ), tükenmişliği Uluslararası Hastalık Sınıflandırması'nın (ICD-11) son sürümünde tanımladı. DSÖ'ye göre tükenmişlik, iş yerinde uzun süre devam eden ve iyi yönetilemeyen stresin sonucunda ortaya çıkar. DSÖ, tükenmişliği bir hastalık olarak değil, iş yaşamıyla ilgili bir durum olarak sınıflandırıyor.

DSÖ'nün tanımında tükenmişliğin üç yönü var:

• Enerjinin tükenmesi: Kişi kendini sürekli bitkin hisseder.
• İşe karşı mesafe: Kişi işine karşı soğuk, alaycı ya da olumsuz duygular besler.
• Verimin düşmesi: Kişi işinde eskisi kadar etkili olmadığını hisseder.

Yorgunluktan farkı ne?

Yorgunluk, dinlenince geçer. Tükenmişlikte ise kişi dinlendiğinde de toparlanamaz. Yorgun bir kişi işini yine önemser. Tükenmişlik yaşayan bir kişi ise işine karşı duygusal olarak uzaklaşır. Tükenmişlik çoğu zaman yavaş yavaş gelişir. Bu yüzden kişi, durumu fark ettiğinde uzun bir süredir zorlanıyor olabilir.

Neler iyi gelebilir?

• Yükünüzü görünür kılın. Bir hafta boyunca neye ne kadar zaman ayırdığınızı yazın. Liste, nereden kısabileceğinizi gösterebilir.
• Sınır koymayı deneyin. Mesai sonrasında iş mesajlarına bakmadığınız bir zaman dilimi belirleyin.
• Toparlanmaya zaman ayırın. Uyku, hareket ve sevdiğiniz insanlarla geçirdiğiniz zaman, lüks değil ihtiyaçtır.
• Yardım isteyin. Yöneticinizle ya da ekibinizle iş yükünüzü konuşmak, tek başınıza taşımaktan daha iyi sonuç verebilir.

Ne zaman destek almalı?

Tükenmişlik uykunuzu, ilişkilerinizi ya da genel ruh halinizi etkilemeye başladıysa, bir psikologla görüşmek iyi bir adım olabilir. Görüşmelerde sizi tüketen yükleri ve ihtiyaçlarınızı birlikte ele alabilir, enerjinizi geri kazanmanın yollarını arayabiliriz.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; bir değerlendirmenin ya da kişisel görüşmenin yerini tutmaz.